Menu
Maak een afspraak
Blog

Leren omgaan met spanning, stress en burn-out

Leren omgaan met spanning, stress en burn-out

Stresspreventie en -interventie

Als coach blijf ik geïnteresseerd, leergierig en altijd op zoek naar meer verdieping in coachthema’s. In mijn praktijk, binnen de diverse re-integratietrajecten, heb ik regelmatig te maken met cliënten die vanuit en na een burn-out hun leven en werk weer willen beginnen. Ik wil me meer verdiepen in het thema stress en burn-out om zo mijn cliënten adequaat te kunnen begeleiden en helpen, opdat zij opnieuw happy en vol vertrouwen de draad van hun leven en werk weer kunnen oppakken.

Na zorgvuldig onderzoek voor een passende opleiding, kies ik de opleiding “Stresspreventie en -interventie volgens de CSR®-methode. Een vierdaagse opleiding op een locatie in Utrecht waar ik november/december 2019 deelneem aan de opleiding.

Op de eerste lesdag is het even stressvol om de locatie te bereiken. Hilarisch vind ik. Een opleiding in stresspreventie en een drukke, lastige, stressvolle weg om bij de locatie te komen. Een weg door Utrecht die mij druk oplevert. Gelukkig is de locatie, van mijn kant gezien, vooraan in de stad gevestigd en uiteindelijk lukt het mij op tijd op de leslocatie te komen. Het wegenstelsel in Nederland zit soms ingewikkeld in elkaar, specifiek in de grote steden zijn de wegen ’s morgens in de spits vol met forenzen; oude infra ontmoet nieuwe, niet altijd even logisch.

Enfin, toch op tijd aangekomen, de lessen kunnen, met een kopje koffie erbij, voor mij van start.

De groep is groot, blijkbaar is er veel interesse voor stress- en burn-outcoaching. De deelnemers vertellen één voor één hun persoonlijk levensverhaal, de meeste deelnemende cursisten zijn vrouw.

De cursus is verdeeld in twee onderdelen en nadat iedereen zich heeft voorgesteld starten we de vierdaagse allereerst met theorie over het Chronisch Stress Syndroom (CSS): een korte geschiedenis, samenhang en uitleg tussen de fysiologie en psychologie van stress. Met name de wetenschappelijke onderbouwing en verdieping door de bio-psychologische theorie vind ik erg boeiend. Stress is niet puur psychisch, maar fysiek en er zijn meer factoren die een rol spelen. Tot slot van dit gedeelte volgt de duiding van klachten en symptomen.

De tweede helft van de opleiding behelst voornamelijk het herstel bij chronische stress en burn-out. In een notendop enkel kernitems: opbouw van nieuwe energie, rust, eigen regie, re-integratie in werk, consequent doorzetten en volhouden! Al met al een pittig uitgebreid lesprogramma met veel informatie, eye-openers en een goede wetenschappelijke onderbouwing. Daarbij waardeer ik de oprechtheid van deelnemers met hun voorbeelden uit de praktijk. De docenten zijn open, betrokken bij de groep, nemen ruim de tijd om vragen te beantwoorden en extra toelichting te geven om onderwerpen verder uit te diepen. Het tijdpad wordt ondertussen nauwkeurig in de gaten gehouden, zodat alle onderwerpen aan bod komen en we ook op tijd kunnen stoppen aan het eind van de dag.

Drie items die ik een korte toelichting wil geven.

Of iedereen een burn-out kan krijgen?

  • Hoe onze leefomgeving, werk en maatschappij tegenwoordig in elkaar zit is behoorlijk intens en virulent. Er wordt veel van mensen gevraagd èn verwacht.
  • Door sociale media lijkt het leven van iedereen volmaakt en altijd ook bij de hand.
  • De prestatiedruk op het werk en op school is tamelijk hoog. Het privéleven behoort interessant en spannend zijn.
  • Door internet, digitalisering, de mobiele telefoon, thuiswerken lopen privé en werk nagenoeg in elkaar over. Soms wordt verwacht dat in het weekend de mail voor maandag alvast wordt gelezen. Geen rust.
  • De spanning is aanzienlijk in onze 24-uurs-economie en maatschappij.

De permanente zekerheden van ‘vroeger’ zijn weg gevallen zoals een vaste baan, pensioen, huwelijk, een alles-regelende overheid. Daarbij ervaren we tegenwoordig nieuwe tendensen: globalisering, digitalisering en robotisering in ons leven. De toegenomen onzekerheden dragen onder andere bij aan meer zorgen en piekergedachten: "Wat betekent dit voor mij?"

De ene persoon zal gevoeliger zijn dan de ander voor de huidige, onbestendige samenleving met mogelijk meer stress en druk in werk- èn privésfeer. Ieder zal anders reageren, dit is afhankelijk van in de persoon gelegen factoren met betrekking tot persoons- en levenservaringen, erfelijke aanleg, karakter, levensstijl en zelfbeeld. Bevindt iemand zich in een fijne, sociale omgeving of ervaart diegene juist veel stressfactoren, die kunnen leiden tot extra druk of overspanning.

Zelfs al ben je een sterk persoon, heb je een goede gezondheid en ben je mentaal veerkrachtig; door de voortdurende, uitputtende belasting, die de werk- en leefomgeving van je vraagt en daarbij geen voldoende herstelmogelijkheid, dan kan na verloop van tijd het neurologisch stresssysteem ontregelen. Als de procedure van overbelasting lang genoeg doorgaat, kan het uiteindelijk leiden naar een burn-out.

Herstel bij stress en intensieve belasting is belangrijk. Als dat niet lukt is het gevolg vermoeidheid, gebrek aan energie en vitaliteit. Je raakt gefrustreerd, cynisch en onzeker over je eigen competenties; je kunt (het) niet meer. Je bent opgebrand.

Het gaspedaal en de batterijlader

Stress op zich is niet erg. We hebben stress ook nodig om te presteren en om alert te zijn. Stress zorgt voor actie! De diverse processen in jouw lichaam regelen dit - het Sympathische zenuwstelsel-of te wel het 'gaspedaal'.

Na iedere inspanning volgt ontspanning - het Parasympathische zenuwstelsel -'batterij-lader' voor herstel van het lichaam. Dit is de normale gang.

Is er daarentegen geen voldoende of te weinig herstel dan laadt jouw batterij niet op en zal deze steeds verder leegraken en mogelijk zelfs ophouden. Je bent opgebrand.

Ontstaan Chronisch Stress Syndroom

Als gevolg van steeds weer over jouw grenzen heengaan, als het gaat om maar door blijven jakkeren zonder voldoende herstelmomenten, zullen door de grote hoeveelheid Stresshormonen, die voor deze acties worden geleverd, enkele organen zich in het lichaam aanpassen, waardoor ze groter/kleiner worden, meer/minder gevoelig worden:
De Hippocampus, verantwoordelijk voor het geheugen, is zo’n orgaan. Door de chronische stress gaat het geheugen achteruit. Daarbij zorgt de Hippocampus tevens voor de stressregulering, dus de stress neemt af, echter doordat het orgaan kleiner is geworden en minder goed functioneert kan de Hippocampus zijn taak om de stress te verminderen niet goed uitvoeren.

Als chronische stress aanhoudt groeit tegelijkertijd de Amygdala en wordt daarbij de Prefrontale Cortex op non-actief gezet. Zelfs rust nemen helpt op een gegeven moment niet meer en blijft het lichaam zelfs in rust nog ‘aan’, het lichaam kan niet meer ontspannen en verleert het om uit te rusten (spillover-effect). De ontregelingen in het lichaam verergeren en de klachten nemen hand overhand toe.

Indien je niet meer herstelt of uiteindelijk niet meer kàn herstellen, pleeg je roofbouw op het lichaam en zullen de krachten, vermogens, capaciteiten steeds verder afnemen en zal de schade almaar toenemen. Naast de geleverde inspanning (dit kan zowel mentaal als fysiek zijn) is het belangrijk dat in 24 uur na de inspanning ontspanning komt. Indien dit niet gebeurt en er te weinig herstel plaats vindt, zal er een tekort ontstaan. Je komt als het ware steeds verder "in de min" en hebt een (herstel-)schuld opgebouwd.
Het gevolg is dat je méér inspanning gaat leveren voor eenzelfde prestatie, een compensatie voor een anders normale prestatie (compensatoire stress) met als gevolg dat je nog meer schuld opbouwt en jezelf nog verder uitput. Je merkt zelfs niet eens dat je jouw reserves aan het verliezen bent en roofbouw pleegt. Bron: Inspanning/herstel/-model, prof. T. Meijman (1989), prof. J. Sluiter (1999), prof. M. van Veldhoven (2006), prof. S. Geurts (2011).

De omkering naar herstel

Herstel van een burn-out kan wel 3-12 maanden duren. De opbouw vooraf aan een burn-out heeft een bepaalde periode geduurd èn het fysiologisch evenwicht is uit balans. Symptomen van chronische stress of burn-out openbaren zich bij ieder persoon anders. Wees daarom alert en ken jezelf.

Zoals gezegd chronische stress, burn-out bouwen zich geleidelijk aan op. (Gekookte kikker ...) Symptomen en signalen kunnen zijn: (over-)vermoeidheid, spanningsklachten, slecht slapen, pieker- en sombere gedachten, negatief zijn, een afbrekend zelfbeeld, geen vertrouwen meer, lichamelijke klachten, psychische klachten en uitputting kunnen duiden op chronische stress.

Uitgevallen

Je bent uitgevallen in je werk en/of privéleven en hebt voor jouw re-integratie begeleiding nodig. Je kunt dit niet alleen en wilt hulp. Waar begin je?

  • Een arts, coach, de juiste begeleiding zoeken.
  • Verdere inventarisatie en kennismaking met de coach.
  • Meten = weten, een vragenlijst legt de vinger op de zere plek.
  • De stand van zaken in kaart brengen?
  • Welke zijn de klachten, hoe zijn de klachten ontstaan?
  • Een interpretatie van de klachten.
  • In welke fase zit je op dit ogenblik?
  • Welke preventie/interventies zijn noodzakelijk voor herstel?
  • Een plan van aanpak volgt.
  • Aan de slag met begeleiding...

Herstellen van een burn-out of chronische stress heeft tijd nodig. Om dit te voorkomen houd je jezelf in de gaten. Hoe? Schroom niet bij de eerste symptomen van stress- of burn-out met het ondernemen van actie.

“Voorkomen is beter dan genezen.”

Toe aan advies?
U bent welkom voor een persoonlijke kennismaking.
Maak een afspraak of bel ons op.

Nelly de Kinkelder